Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego wspólnie z Uniwerersytetem Szczecińskim zorganizował konferencję naukową pn.: "OZE W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM – ŚRODOWISKO, TECHNOLOGIE, SPOŁECZEŃSTWO". Konferencja odbyła się w dniu 21 wrzesnia 2021 r. w Szczecinie w Instytutcie Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego, przy ul. Mickiewicza 16a w budyneku Geocentrum.

Szczegóły znajdują się na stronie konferencji: https://oze.usz.edu.pl/. 

Podczas konferencji referaty przedstawiły następujące osoby:

1. Małgorzata Niedźwiecka Radca, Urząd Regulacji Energetyki Północno -Zachodni Oddział Terenowy z siedzibą w Szczecinie, ul. Żubrów 3, 71-617 Szczecin

Temat: „Odnawialne źródła energii – istotne zagadnienia prawne”

Tematem wystąpienia  będzie przedstawienie ostatnich zmian ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 716) oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2021 r., poz. 610), jak również kierunków dalszych zmian regulacji związanych z odnawialnymi źródłami energii w Polsce. Ponadto przybliżenie założeń Europejskiego Zielonego Ładu - pierwszej kompleksowej strategii Unii Europejskiej dotyczącej ochrony środowiska oraz założeń Polityki Energetycznej Polski do 2040 r. w zakresie OZE przyjętej przez Radę Ministrów dnia 2 lutego2021 r.

2. dr Szymon Walczakiewicz adiunkt Instytut Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego, ul. Mickiewicza 16, 70-383 Szczecin

Temat: „Charakterystyka warunków anemometrycznych w województwie zachodniopomorskim oraz w południowej części Morza Bałtyckiego”

W ostatnich latach widoczny jest szybki rozwój morskich farm wiatrowych na świecie (offshore). Dotyczy to również polskiej części Bałtyku. Lepsze warunki, dzięki zmniejszonemu tarciu nad powierzchnią wody mogą przyczynić się do zwiększenia produkcji energii z sektora odnawialnych źródeł energii (OZE).
Celem pracy jest przedstawienie warunków wiatrowych (anemometrycznych) na styku lądu i morza obejmujący obszar Pomorza Zachodniego oraz południowej części Morza Bałtyckiego. W tym celu wykorzystano dane z regionalnej analizy dla Europy – UERRA. Obejmują one parametry prędkości i kierunku wiatru z różnych poziomów od 10 do 200 m nad poziomem gruntu, w wybranych przedziałach miesięcznych i godzinowych. Zakres czasowy to lata 1961-2018/2019. Analiza ta pomoże wskazać obszary o najlepszych warunkach anemometrycznych do budowy morskich farm wiatrowych.

3. dr Małgorzata Świątek adiunkt Instytut Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego, ul. Mickiewicza 16, 70-383 Szczecin

Temat: „Hydroenergetyka i geotermia w województwie zachodniopomorskim – szanse i zagrożenia”

Wschodnia i środkowa część województwa zachodniopomorskiego cechuje się korzystnymi warunkami rozwoju hydroenergetyki. Występują tu stosunkowo duże deniwelacje terenu, znaczne (na tle Polski) sumy opadów atmosferycznych oraz wyrównane przepływy rzeczne. Dotyczy to chociażby zlewni Regi, Parsęty czy Radwi. Na rzekach tych oraz na kilku innych ciekach Przymorza (uchodzących bezpośrednio do morza) usytuowano więc szereg obiektów produkujących obecnie lub w przeszłości energię.
Zabudowa hydrotechniczna rzek niestety powoduje duże zmiany w ekosystemach rzecznych utrudniając migrację rybom wędrownym, zalewając i podtapiając doliny rzeczne, powodując zmiany w zakresie erozji rzecznej i akumulacji osadów dennych oraz zmieniając środowisko rzeczne na jeziorne, znacznie bardziej zeutrofizowane i zanieczyszczone. Problem stanowią również nieczynne elektrownie wodne, które zatamowują przepływ wody w cieku nie przysparzając korzyści gospodarczych. Z drugiej strony zbiorniki wodne i podpiętrzenia wody, towarzyszące małym elektrowniom wodnym, sprzyjają zwiększeniu retencyjności zlewni i spowalniają odpływ wody rzecznej, co ogranicza ryzyko występowania zarówno powodzi, jak i susz na danym terenie.
W zachodniej i południowej części województwa występują korzystne warunki eksploatacji wód geotermalnych ze względu na stosunkowo dużą wartość gradientu geotermicznego (przyrost temperatury wody podziemnej wraz ze wzrostem głębokości odwiertu). Istotną barierę eksploatacyjną stanowi znaczna mineralizacja (zasolenie) tych wód. W Polsce wody geotermalne wykorzystywane są głównie w celach rekreacyjnych i grzewczych.
Do zalet pozyskiwania w ten sposób energii należą między innymi niezależność jej produkcji od warunków pogodowych oraz znikoma ingerencja w krajobraz wynikająca z małej wielkości zajmowanej przez inwestycję powierzchni terenu, co pozytywnie odróżnia geotermię od energetyki wiatrowej czy solarnej. Mankamentem są problemy techniczne i geologiczne oraz możliwość przedostania się do atmosfery a także wód podziemnych i powierzchniowych szkodliwych związków chemicznych, zwłaszcza podczas nieprawidłowej eksploatacji instalacji.

4. dr hab. Przemysław Śmietana, prof. US Zespół Badawczy Ekologii i Ochrony Środowiska Instytut Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytet Szczeciński, ul. Mickiewicza 16, 70-383 Szczecin

Temat: „Uwarunkowania środowiskowe energetyki wiatrowej w kontekście zasady alternatywności”

Eksploatacja zasobów naturalnych środowiska w tym także energii przetwarzalnej w elektryczną wiąże się zawsze z szerokorozumianym jego obciążeniem. Konsekwencją tego, każda korzyść uzyskiwana ze środowiska naturalnego jest efektem praktycznego kompromisu zysków i strat. Do tych ostatnich należy zaliczyć koszty wynikające z niekorzystnych zmian środowiskowych powodowanych przez między innymi: lokację zanieczyszczeń, generowanie śmiertelności w naturalnie występujących populacjach organizmów zwierzęcych czy przekształcanie lub niszczenie siedlisk.  Dlatego takie terminy jak „ekologiczny” czy „zielony” przydawane produktom konsumpcyjnym nie mają nigdy znaczenia bezwzględnego to znaczy takiego, który by wskazywał na całkowitą neutralność środowiskową, rozumianą jako brak obciążenia środowiska na etapie produkcji, użytkowania czy zużycia danego produktu.
Bezdyskusyjna konieczność pozyskiwania energii ze środowiska w chwili obecnej podlega krytycznej weryfikacji w aspekcie alternatywności. Oznacza to, że w realizowaniu zapotrzebowania na energię elektryczną kieruje się uwagę na sposoby, które charakteryzują się niskim poziomem obciążenia środowiska w aspektach uważanych za szczególnie aktualne i istotne (np. kwestie zmian klimatycznych).
Energetyka wiatrowa jest obecnie promowana jako ten sposób pozyskiwania energii elektrycznej ze środowiska, który jest korzystną środowiskowo alternatywą dla tradycyjnych, konwencjonalnych sposób jej produkcji.  Jako aspekty szczególnie korzystne w przypadku energetyki wiatrowej przedkłada się zerowy koszt „surowca” – wiatru oraz brak emisji bezpośredniej gazów cieplarnianych.
Jednakże kompleksowe podejście do decyzji o charakterze inwestycyjnym powinno bazować na pełnej świadomości pełnych kosztów środowiskowych na które istotny wpływ mają takie aspekty jak skala czy lokalizacja.
W świetle powyższego w proponowanym wystąpieniu przedstawiony będzie problem redukcyjnego oddziaływania farm i wiatrowych na bioróżnorodność skalowaną stanem ornitofauny (ptaki) i chiropterofauny (nietoperze) ze szczególnym uwzględnieniem Pomorza.

5. dr hab. inż. Artur Bejger, prof. AMAS prorektor ds. nauki Akademii Morskiej w Szczecinie, kierownik Katedry Diagnostyki i Remontów Maszyn Wydziału Mechanicznego Akademii Morskiej w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 1-2, 70-500 Szczecin

Temat: „Rozwój technologiczny, uwarunkowania i możliwości wykorzystania morskich elektrowni wiatrowych”

W prezentacji przedstawiono charakterystyczne cechy morskich elektrowni wiatrowych. Dokonano analizy zainstalowanych obecnie mocy, a także przedstawiono techniczne trendy rozwojowe występujące we współczesnych morskich farmach wiatrowych (dalej: MFW). Pod tym kątem omówiono także zdolności istniejącej światowej floty statków specjalistycznych do budowy
i obsługi MFW. Wykazano potrzeby i ewentualne nowe rynki pracy związane z rozwijającym się rynkiem zagospodarowania przestrzeni mórz w odnawialnych źródłach energii. Oprócz czysto technicznych aspektów, omówiono ewentualne dodatkowe korzyści wynikające z instalacji „wysokowydajnych” morskich siłowni wiatrowych. Z uwagi na uwarunkowania specyficzne dla tego typu systemów eksploatacyjnych, wskazano wybrane trendy badawczo-naukowe, jakie należałoby wziąć pod uwagę pod kątem nowych rozwiązań skierowanych głównie dla morskiej energetyki wiatrowej, ale także innych podobnych tego typu instalacji przy specyficznych środowiskowych warunkach pracy.

6. Janusz  Gajowiecki Prezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej,  ul. Mariana Langiewicza 14/4, 70-263 Szczecin

Temat: „Potencjał rozwojowy energetyki wiatrowej w Polsce – nowe zasady lokalizacji”

Polska ma obecnie jeden z najniższych wskaźników procentowego udziału OZE w krajowym miksie elektroenergetycznym wśród państw członkowskich Unii Europejskiej. Ze względu na stale rosnące koszty emisji CO2 oraz wysokie koszty krajowego węgla, produkcja energii w Polsce staje się coraz mniej konkurencyjna.
Mimo dominacji źródeł węglowych, odnawialne źródła energii wypracowują coraz silniejszą pozycję na rynku energetycznym. Najwięcej czystej energii produkuje się w lądowych farmach wiatrowych. W 2020 r. moc zainstalowana instalacji wykorzystujących energię wiatru na lądzie wyniosła 6,35 GW (w porównaniu z 2013 r. – wzrost o prawie 3 GW), a produkcja energii elektrycznej z OZE wyniosła w ubiegłym roku blisko 28 TWh, w tym blisko niemalże 16 TWh
z energetyki wiatrowej. Sektor onshore wykazuje stosunkowo niskie koszty eksploatacji i wysoki poziom opłacalności inwestycji. Lata 2013–2016 były okresem stałego wzrostu mocy wiatrowych. Wejście w życie tzw. ustawy odległościowej istotnie zahamowało rozwój sektora - w latach 2017–2019 praktycznie zaniechano wszelkich działań związanych z rozwijaniem nowych projektów wiatrowych. Sukcesem energetyki wiatrowej zakończyły się aukcje w latach 2019-2020. W obu aukcjach, w koszyku wiatrowo-słonecznym, zgłoszono powyżej 100 ofert. Sprzedano kilkadziesiąt TWh energii, a moc zainstalowana zwycięskich projektów wyniosła: w 2019 r. – 2,2 GW, w 2020 r. – 0,9 GW. Pokazuje to wysoką konkurencyjność cenową energetyki wiatrowej. Implikowana średnia cena sprzedaży energii elektrycznej wyniosła: w 2019 r. – 208 zł/MWh, a w 2020 r. – 224 zł/MWh. Należy podkreślić, że mechanizm wsparcia aukcyjnego doprowadził do uzyskania bankowalności przez projekty, które bez jego działania mogłyby nigdy nie zostać rozwinięte. Główną zaletą systemu aukcyjnego jest jego stabilność oraz przewidywalność, co znacznie ułatwia inwestorom uzyskanie zewnętrznego finansowania na rozwój elektrowni wiatrowej.
Zachowanie konkurencyjności przemysłu wymaga zagwarantowania mu energii czystej, pewnej
i relatywnie taniej. Takim źródłem jest energia z wiatru na lądzie, która potwierdza swoją konkurencyjność cenową, przy czym tę ostatnią może dodatkowo istotnie zwiększyć oczekiwana nowelizacja tzw. ustawy odległościowej, która ustaliła minimalną, sztywną odległość turbin m.in. od zabudowań mieszkalnych na poziomie co najmniej 10-krotności wysokości całej instalacji.
Scenariusze dynamiki energetyki w Polsce zakładają konieczność rozwoju lądowej energetyki wiatrowej jako podstawy polskiej sprawiedliwej transformacji. Przewiduje się, że onshore może stanowić do 20% miksu energetycznego do 2030 r. i 30% do 2040 r. Nie da się pominąć tej technologii w polskiej strategii energetycznej - nowe farmy wiatrowe oznaczają impuls dla rozwoju gospodarczego, gdyż wymagają dostaw surowców, np. stali, cementu, betonu, jak i usług, np. budowlanych, serwisowych, logistycznych.

7. Michał Redliński Dyrektor techniczny ds. systemów PV, SELFA GE S.A. ul. Bieszczadzka 14, 71-042 Szczecin

Temat: „Zielona energia słoneczna z polskim rodowodem” 

Tematem wystąpienia będzie przedstawienie działalności firmy SELFA GE S. A. z ponad osiemdziesięcioletnim doświadczeniem w produkcji wyrobów elektrotechnicznych. Korzenie Selfy sięgają 1932 roku, kiedy to przy elektrowni Gródek koło Torunia powstała Fabryka Grzejników Elektrycznych. Od roku 1951 siedzibą firmy jest Szczecin, gdzie przez wiele lat odbywała się produkcja urządzeń elektrogrzejnych oraz elektrycznych elementów grzejnych. W 2004 roku rozszerzono profil działalności o odnawialne źródła energii, a w 2012 roku uruchomiono nowoczesną, zautomatyzowaną linię do produkcji modułów fotowoltaicznych. Firma posiada duże doświadczenie w zakresie technologii produkcji krzemowych modułów fotowoltaicznych, poparte wieloletnią współpracą z instytucjami naukowymi i specjalistami z całej Europy. Aktualne kierunki rozwoju firmy to : produkcja modułów fotowoltaicznych, produkcja elementów grzejnych oraz kompleksowa oferta w zakresie najnowocześniejszych produktów związanych z fotowoltaiką oraz elektrycznym grzejnictwem przemysłowym. Nieustannie prowadzone są prace badawcze mające na celu poprawę wydajności, jakości i trwałości produktów oferowanych przez firmę.  Między innymi z tego powodu powstał w grudniu 2018 roku Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Selfa GE S.A., którego działalność zostanie także przybliżona w ramach wykładu. Ponadto w ramach realizacji przyjętej strategii „Firmy Przyjaznej Środowisku” od połowy 2018 roku moduły fotowoltaiczne firmy SELFA GE S. A. produkowane są przy użyciu zielonej energii pochodzącej ze słońca.

8. prof. dr hab. Andrzej Witkowski, dr Przemysław Dąbek pracownicy Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego, ul. Mickiewicza 16, 70-383 Szczecin

Temat: „Mikroglony jako źródło innowacyjnych materiałów i odnawialnej energii w gospodarce jutra”

Mikroglony to organizmy, zazwyczaj jednokomórkowe, które zasiedlają najrozmaitsze środowiska wodno-lądowe na naszej Ziemi. Wśród nich najczęściej wymieniane to: sinice, zielenice, okrzemki czy eugleniny. W ujęciu systematycznym organizmy te nie są ze sobą blisko spokrewnione, niektóre z nich to organizmy prokariotyczne a inne eukariotyczne. Łączy ich jednak pewna wyjątkowa cecha: fotoautotrofia, czyli samożywność. W wyniku wspomnianego procesu mikroglony produkują niezliczone ilości różnych molekuł, które odpowiednio zidentyfikowane i przetworzone już dziś mogą zrewolucjonizować i zawładnąć niektórymi gałęziami przemysłu. Komórki tych organizmów to fabryki różnych biozwiązków w skali mikro. Mikroglony są praktycznie niewyczerpalnym źródłem pigmentów, lipidów, węglowodanów czy krzemionki. Lipidy produkowane przez te organizmy mogą być wykorzystywane do produkcji biodiesla (biopaliwa tzw. III generacji) czy suplementów diety zawierających kwasy omega. Barwniki fotosyntetyczne produkowane przez sinice i zielenice odmłodziły branżę kosmetyczną i farmaceutyczną. Okrzemki coraz częściej stosowane są w produkcji nawozów sztucznych a ostatnio nawet stały się źródłem inspiracji do produkcji nowych, innowacyjnych nanomateriałów. Oprócz tego ich krzemionkowy pancerzyk stosowany jest z powodzeniem w precyzyjnym dozowaniu leków antynowotworowych. Tak więc dziś, nie powinniśmy kojarzyć tych organizmów już tylko z zakwitami, zamkniętymi plażami czy eutrofizacją. Teraz wiemy o nich więcej. Nadszedł czas mikroglonów, czas nowoczesnej gospodarki jutra, gospodarki alternatywnej.

9. Jan Ruszkowski Specjalista ds. energetyki obywatelskiej, Zuzanna Sasiak koordynatorka kampanii Więcej Niż Energia, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć ul. Raszyńska 32/44 lok.140 02-026 Warszawa

Temat: „Czas na wspólnoty energetyczne”  

Kryzys klimatyczny puka do drzwi, wszyscy muszą podjąć wysiłki by jak najszybciej odejść od wykorzystywania paliw kopalnych, Polska ma wyjątkowo daleką drogę do pokonania – energetyka scentralizowana, oparta na węglu, strach kolejnych władz centralnych przed silnym węglowym lobby oraz niechęć do OZE, rosnące zapóźnienia.
Początki OZE w Polsce były trudne – brak strategicznego podejścia, duża niepewność
i niestabilność regulacyjna, upolitycznienie, prokrastynacja. W efekcie nadal brak energetyki wiatrowej off shore, na lądzie od lat energetyka wiatrowa jest  zablokowana, zmarginalizowane biogazownie, brak wspólnot energetycznych, wybiórcze i zmienne wsparcie dla prosumentów.
A prosumeryzm choć miał trudne początki, potem rozkwitł, teraz zauważa się widmo schyłku: program NFOŚiGW/wfośigw „Prosument”, wyjątkowe ale osamotnione zaangażowanie województwa zachodniopomorskiego, skandal z senacką poprawką prosumencką w 2015, program Mój Prąd, ulga podatkowa, opóźniające się wsparcie regulacyjne dla prosumentów zbiorowych i wirtualnych, teraz zapowiedź redukcji wsparcia od 2022.
W ramach tematu przedstawione zostaną informacje na temat wspólnot energetycznych w Polsce – biała plama na europejskiej mapie. Plusy i minusy, polskie tradycje, przeszkody do pokonania, odradzanie się ruchów spółdzielczych w Polsce, specyfika spółdzielni energetycznych, podejście władz, ryzyka wprowadzone w 2019 przepisy o spółdzielniach energetycznych, dlaczego nadal nie powstają, kiedy powstaną, jakie niosą korzyści, czego potrzebują, co mogą zrobić samorządy.
Miejsce wspólnot energetycznych w KPO, FENIKSie, RPO, prace legislacyjne, kampanie, oraz przegląd najlepszych europejskich i amerykańskich praktyk, gdzie szukać inspiracji, informacji
i wsparcia.

10. Waldemar Miśko Burmistrz Karlina, Urząd Miejski Plac Jana Pawła II 6, 78-230 Karlino

Temat: Karlino to gmina z energią - efektywne wykorzystywaną

Gmina Karlino to gmina z energią i jest to widoczne nie tylko w historii gminy, ale również
w działaniach, które są realizowane na rzecz efektywnego jej wykorzystywania. W gminne Karlino realizowane są następujące projekty w zakresie odnawialnych źródeł energii: termomodernizacja
i montaż pomp ciepła, modernizacja ciepłowni oraz oświetlenia, budowa instalacji fotowoltaicznych.  W ramach wykładu przedstawione zostaną także kampanie społeczne podejmowane przez gminę w celu upowszechnienia wiedzy o OZE prowadzone w połączeniu z kampaniami społecznymi i edukacją ekologiczną.

11. Piotr Wolski Kierownik biura ds. koordynacji instrumentów wsparcia w Wydziale Zarządzania Strategicznego, Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, ul Korsarzy 34 70-540 Szczecin

Temat: Możliwości wsparcia efektywności energetycznej i produkcji energii z OZE w ramach Funduszy Europejskich dla Pomorza Zachodniego 2021-2027

Tematem wystąpienia będzie przedstawienie zakresu finansowania projektów z zakresu efektywność energetycznej, wskazanie parametrów modernizacji energetycznej koniecznych do spełnienia przy wnioskowaniu o wsparcie oraz określenie innych uwarunkowań pozyskania wsparcia w zakresie efektywność energetycznej. Ponadto tematem wystąpienia będzie określenie zakresu możliwego wsparcia w zakresie odnawialnych źródeł energii. 

Po zakończeniu części referatowej odbył się panel dyskusyjny na temat: Korzyści i zagrożeń związanych z odnawilanymi źródłami energii moderowny przez dr Piotr Bińka z udziałem Pana Krzystofa Prasałka, Pana Waldemara Miśko,  Pana dr hab. inż. Artura Bejgera, prof. AMS oraz Pana dr hab. Przemysława Śmeany, prof. US i Pana Jana Ruszkowskiego. 

Galeria

[1] [2] [3] [4] [5]